De "Miljonairsroute" (3) :: De familie Emsens

Waar slapen?
 

● Ukkel. Walter Emsens – de enige beheerder van de twee familiale groepen, SCR-Sibelco en Etex ­– is gedomicilieerd in Ukkel, in de chique Prins van Oranjewijk, waar zich onder andere ook de Brusselse villa van Maurice Lippens bevindt.
● Knokke. Net als Maurice Lippens bezit Walter Emsens een villa in Knokke op de befaamde Avenue du Zoute.
● Lommel. Naast vele andere eigendommen van de Emsens (waaronder uitgestrekte domeinen in Waals-Brabant) kijken we even naar die van baron Stany Emsens in Lommel (Limburg) in de… Walter Emsensstraat. De naam van zijn vader en niet die van zijn neef in Ukkel, uiteraard…

Waar in enkele uren fortuin maken?

In de materniteit. Geboren worden in een gefortuneerde familie is de eenvoudigste techniek om zeer rijk te worden. De Emsens bezorgde het de vierde plaats op de lijst van de rijkste Belgen. Begin 19de eeuw zijn hun voorouders suikerhandelaars op de beurs in Antwerpen. Stanislas Emsens (1853-1912) en Alphonse Emsens (1854-1921) liggen, samen met hun twee andere broers, aan de basis van drie op een totaal ander domein actieve maatschappijen.

Allereerst richt Stanislas in 1872 in Mol een bedrijf op, dat het zuivere zand van de Kempen ontgint. Vandaag is SCR-Sibelco met 245 productie-eenheden de grootste wereldproducent van kiezelzand. De fabriek wordt geleid door Alain Speeckaert, achterkleinzoon van Stanislas. In de raad van beheer zat tot zijn dood in juni 2009 socialist en oud-Europees commissaris Karel Van Miert.

Daarna sticht Alphonse in 1898 een bedrijf voor cement, baksteen en tegels. Na verschillende fusies (onder meer met CBR) hebben de Emsens hun laatste aandelen verkocht in 1991.

Ten slotte kopen Alphonse en zijn broers in 1905 van de Oostenrijkse ingenieur Ludwig Hatschek de exclusieve exploitatierechten van een product dat hij vijf jaar voordien liet brevetteren. Een samenstelling van cement en asbest dat hij Eterniet noemt. De Emsens stichten een maatschappij, logischerwijze Eternit genaamd. Er wordt een eerste productielijn opgestart in Haren. En om Eternit in Frankrijk te lanceren, associëren ze zich ook met de familie Cuvelier.

De volgende generaties zetten de zaak verder. André Emsens (1900-1992), zoon van Alphonse, maakt een ware multinational van Eternit. Daarna nemen de kleinzonen van Alphonse, Etienne Van der Rest en Jean-Marie Emsens, de fakkel over. Vandaag is het Jean-Louis de Cartier de Marchienne, achterkleinzoon van Alphonse, die de raad van beheer voorzit.

Waar een huwelijkspartner vinden?

Rijk geboren worden volstaat niet, men moet zijn fortuin ook weten te behouden. Daarom trouwen rijken met rijken. Zo ook de Emsens. Zij hebben huwelijksbanden gesmeed met vele families: Boël, de Mevius, de Cartier de Marchienne, Nieuwenhuys (afstammelingen van Ernest Solvay), Limauge, van der Rest, etc.

Waar de belastingen ontwijken?

Etex en SCR-Sibelco hebben twaalf filialen in belastingparadijzen (Luxemburg, Singapore, Taiwan, Delaware, Zwitserland). En laten we ook het Belgische paradijs niet vergeten: in 2008 heeft SCR Sibelco een meerwaarde gerealiseerd van 153 miljoen euro door aandelen te verkopen. Daarop werd 0 euro belastingen betaald, omdat die meerwaarden in België niet belastbaar zijn. We wijzen erop dat baron Louis de Cartier de Marchienne, echtgenoot van Viviane Emsens, tegelijk Eternit en de groep van de uitgeverij en drukkerij Brepols heeft geleid. Die laatste heeft indertijd een door het hof van beroep verworpen fiscale constructie op poten gezet. Het Hof van Cassatie keurde die later toch goed. Het arrest-Brepols (1961), het beroemdste arrest in de Belgische fiscaliteit, biedt aan (rijke) belastingplichtigen de keuze “voor de minst belaste weg”. Wat het licht op groen zet voor de meest verdraaide fiscale constructies.
 

Hoe zich verrijken door te doden?

Alleen al de Italiaanse Eternitbedrijven hebben meer dan 3.000 mensen gedood. Men schat dat in West-Europa tegen 2019 250.000 personen zullen bezwijken aan mesothelioom, een door asbest veroorzaakte kanker. Eternit doodt, maar heeft de Emsens verrijkt. Buiten hun wil om? Geenszins!

Het gevaar van asbest is gekend sinds 1906. Vanaf de jaren 30 is geweten dat het kankerverwekkend is. Een belastend rapport van 1965 stelt dat blootstelling, zelfs in geringe mate, leidt tot mesothelioom. We moeten nochtans tot 1994 wachten op een productie zonder asbest. Het jaar nadien wordt de groep Eternit trouwens omgedoopt tot Etex.

Gedurende al die jaren beperken de Emsens zich er niet toe hun ogen te sluiten. Ze oefenen druk uit. Het eerste bewijs van lobbyen dateert uit 1929. Naarmate de onthullingen over asbest toenemen, worden ook de lobby’s in de verschillende landen actiever. Ze verenigen zich in de Internationale Asbestassociatie, voorgezeten door Etienne van der Rest, kleinzoon van Alphonse Emsens.

Op een vergadering in oktober 1979 wordt overeengekomen dat “vervangproducten zullen ontwikkeld worden, maar de bedrijven kunnen niet zomaar simpelweg stoppen met asbest. Belangrijke inspanningen (en kosten) zullen gevraagd worden om de asbestlobby in Europa te steunen, zowel aan de vakbonden als aan de verbruikers als aan de politieke wereld.” Zo worden ook op een vergadering van februari 1984 maatregelen overwogen om “steun te zoeken van leden van het Europees parlement”.

Kortom het ging niet over onvrijwillige doodslag. Nochtans is tot nog toe slechts één lid van de familie Emsens gerechtelijk vervolgd: baron Louis de Cartier de Marchienne. En niet in België, in Italië.

(lees ook op www.pvda.be:
Asbest :: Eternit in de beklaagdenbank
Proces Eternit :: "De beschuldigden riskeren 15 jaar cel"
Asbest :: 500.000 doden in Europa in 2030)

Hoe blauw bloed krijgen?

Niet alleen zitten de Emsens niet in de cel, niet alleen behouden ze een immens patrimonium, ze hebben ook het recht op adellijke titels. In 2005 worden de broers Stany, Claude en Gaëtan Emsens, kleinzonen van Stanislas Emsens, baron. Is doden een nobele taak als je er rijk van wordt?

Het fortuin van de Emsens

--> Fortuin 20091 : 1,915 milard euro¹ (4e in de top 100)
--> Evolutie 2000-2009 : + 159 %.
--> Miljonairstaks op dit fortuin: 57.385.000 euro. Hiermee kan het pensioen van 47.820 gepensioneerden met 100 euro per maand worden verhoogd.

¹ Volgens de schattingen van journalist Ludwig Verduyn