De "Miljonairsroute" (10) :: De familie Leysen, een knooppunt van patronale macht

Waar slapen?

Antwerpen. Thomas Leysen woont in Wilrijk (Antwerpen), in een – zeer – grote villa, in dezelfde straat als de – zeer – grote villa van papa, André Leysen. Ze werden met dertig jaar verschil gebouwd, in 1983 en 1953. De BVBA Emsens Jacques, patrimoniumvennootschap van... Jacques Emsens, een andere miljonair, heeft haar zetel in dezelfde straat. Christian Leysen bezit zijn eigen villa op twee à drie kilometer daarvandaan, in Berchem.

Knokke. De Leysens bezitten twee appartementen in Knokke, de kustgemeente bij uitstek voor het Belgische patronaat. André Leysen heeft ook een eigendom in de Charente (Frankrijk).

Waar bevindt zich de dichtsbije afdeling van de Waffen SS?

Jullie kennen ongetwijfeld de montere voorzitter van de werkgeversfederatie VBO, Thomas Leysen. Maar zijn vader André Leysen (geboren in 1927), die dezelfde functie vervulde, was een echte ster van het patronaat. Tijdens een nog vroegere periode, in 1944, was hij lid van de Hitlerjugend en engageerde hij zich in de Waffen SS om te gaan vechten op het oostfront. Maar voor hem eindigde het oosten in Berlijn. En bij zijn terugkomst in België kreeg hij vanwege zijn jeugdige leeftijd maar een gevangenisstraf van vier maanden. Daarna volgde een briljante carrière.

Waar geboren worden en een goed huwelijk sluiten?

De twee beste technieken om snel rijk te worden, zijn geboorte en het huwelijk. Thomas Leysen en zijn oudere broer Christian hebben geprofiteerd van de eerste techniek, maar hun vader van de tweede door in 1951 te trouwen met Anna Ahlers, erfgename van de Ahlers-groep, een Duits maritiem agentschap dat actief is in de haven van Antwerpen.

Het huidige patrimonium van de familie Leysen rust op vier pijlers. Ten eerste de groep Ahlers, die wordt gecontroleerd door Christian Leysen via zijn vennootschap Anacom. Verder de persgroep Corelio, waarvan de Leysens ongeveer 20 % van het kapitaal in handen hebben (via Sofinim en deze via Synvest). Ten derde zijn er de 886.020 Umicoreaandelen die Thomas Leysen persoonlijk in zijn bezit heeft. Ten slotte bezit de familie Leysen samen met andere oud-aandeelhouders van de Gevaert-holding ongeveer 13 miljoen aandelen van KBC (3,58 % van het kapitaal) via de vennootschap Agev. Tegen 30,37 euro per aandeel (waarde op 31 december 2009) vertegenwoordigt dat zomaar eventjes 388 miljoen.

Waar het anker lichten?

“Laat ons ondernemen”, lanceerde Thomas Leysen begin 2010 in een oproep die werd ondertekend door duizenden werkgevers. De politiek van de familie werd evenwel veeleer gedicteerd door het ordewoord “Laat ons verkopen”. André Leysen mag dan een kind van de Vlaams-nationalistische beweging zijn en een peetvader van het Vlaamse en/of Belgische kapitalisme (hij heeft zelfs de Société Générale de Belgique ondersteund tegen een Italiaans vijandig overnamebod), de verankering in België was toch nooit zijn uitgangspunt.

Als hoofd van de groep Ahlers verkoopt hij in 1971 75 % van het kapitaal aan de Duitse groep Stinnes (zelfs al zal zijn zoon Christian de vennootschap die de naam van zijn moeder draagt in 1994 terugkopen). Hetzelfde geldt voor Agfa-Gevaert (fotografie), dat hij in 1981 verkoopt aan de Duitse multinational Bayer (waarvan hij bestuurder wordt).

Waar de macht concentreren?

De machtsconcentratie van de familie Leysen is indrukwekkend.

1° De werkgeversorganisaties. Ze geven ze door van vader op zoon. André werd voorzitter van het VBO in 1984, Thomas in 2008. André was van 1989 tot 2002 lid van de zeer machtige Ronde Tafel van Industriëlen, Thomas volgde hem op in 2003.

2° De raden van bestuur van grote bedrijven. In 1999 stond André Leysen in de top 3 van het aantal mandaten in beursgenoteerde bedrijven. Thomas en Christian moeten daar nu niet voor onderdoen (Corelio, Umicore, Bank Metzler, CMB, Etex, UCB, KBC, Agfa-Gevaert, De Post...).

3° De media: in 1976 was André Leysen medeoprichter van de VUM-groep, nu Corelio, waarvan Thomas Leysen vandaag de voorzitter is.

4° De invloedssferen. Terwijl André een vertrouweling van Koning Boudewijn was, is Thomas lid van Onderneming en Maatschappij, dat elke maand een twintigtal van de machtigste werkgevers in België samenbrengt.

5° De politiek: Christian Leysen is actief in de Open Vld (net zoals zijn jonge zoon Patrick) waarvoor hij gemeenteraadslid in Antwerpen is geweest en waaraan hij zijn plaats van bestuurder van De Post te danken heeft. De door de familie Leysen geleide vennootschappen verwelkomen politieke zwaargewichten in hun raad van bestuur, zoals Jean-Luc Dehaene (Umicore) of Karel Van Miert (Agfa-Gevaert).

6° De academische wereld: Christian Leysen is rector aan de University of Antwerp Management School (UAMS).

Waar een te privatiseren post vinden?

Ongelooflijk maar waar: Christian Leysen werd door de overheid benoemd als bestuurder van De Post, terwijl hijzelf een privékapitalist is en kritiek op overheidsbedrijven een van de stokpaardjes van zijn vader was. Het kan ook zijn dat dat zoon Leysen er gewoon de rol heeft die vader Leysen speelde in de Treuhandanstalt, de instelling die de overheidsbedrijven van het voormalige Oost-Duitsland moest privatiseren: de reeds half geprivatiseerde Post helpen om 100 % privé te worden.

Waar een (belasting-)paradijs vinden?

André Leysen is echt een toffe papa: hij verdeelt zijn patrimonium onder zijn kinderen terwijl hij nog leeft. Het voordeel is vooral fiscaal, omdat het niet gaat om een erfenis, maar om een gift, waardoor geen successierechten moeten worden betaald.

En het dient gezegd: de familie Leysen heeft een zekere kennis van zaken op het vlak van belastingontwijking. Niet verwonderlijk voor belangrijke aandeelhouders van KBC, waarschijnlijk de best frauderende bank van België.

Neem nu Tradicor, een van de holdings van de familie Leysen: de aanslagvoet tijdens het laatste boekjaar (2008-2009) bedraagt... 1,6 %. Neem ook Anacom, het moederbedrijf van de maritieme groep Ahlers: het heeft dochterondernemingen in drie belastingparadijzen die gespecialiseerd zijn in goedkope vlaggen (Singapore, Hong Kong) of de financiële constructies voor maritieme leasing (Luxemburg).

De familie Leysen participeert in KBC via Agev, een Stichting Administratiekantoor, vennootschap van Nederlands recht die zeer geapprecieerd wordt door grote aandeelhouders.

Het fortuin van de familie Leysen

• Fortuin 2009: 148 miljoen euro (58e van de top 100).
• Evolutie 2000-2009: + 57 %
• Miljonairstaks op dat fortuin: 4.361.500 euro. Hiermee kan het pensioen van 3.635 gepensioneerden met 100 euro worden verhoogd.